Koherencyjna koncepcja błędu reprezentacyjnego w kontekście badań nad mechanizmami powstawania błędnych reprezentacji pamięciowych

Avant, Vol. XI, No. 3, doi: 10.26913/avant.2020.03.25
publikowane na licencji CC BY-NC-ND 3.0

Robert Poczobut orcid-id
Instytut Filozofii
Uniwersytet w Białymstoku
r.poczobut@uwb.edu.pl

Przyjęto 20 listopada 2019; zaakceptowano 25 lutego 2020; opublikowano Online First: 28 lipca 2020   Pełny tekst

Abstrakt: Celem artykułu jest analiza krytyczna stanowiska Krystyny Bieleckiej przedstawionego w książce: Błądzę, więc myślę. Co to jest błędna reprezentacja? Artykuł zawiera również zarys alternatywnego, naturalistycznego ujęcia błędnych reprezentacji poznawczych opartego na mechanistycznym modelu wyjaśniania naukowego. Według mnie główny problem teorii reprezentacji poznawczych (oraz błędnych reprezentacji) dotyczy mechanizmów ich powstawania: neurobiologicznych, psychologicznych, społecznych i innych. Swoje stanowisko krótko ilustruję przykładami mechanizmów błędnych reprezentacji pamięciowych. Końcowa część artykułu zawiera kilka uwag na temat ogólnej teorii błędnych reprezentacji poznawczych oraz roli, jaką w jej budowie może odegrać filozofia.

Słowa kluczowe: reprezentacja poznawcza; błędna reprezentacja poznawcza; błąd reprezentacyjny; mechanistyczny model wyjaśniania naukowego; błędy pamięci; mechanizmy błędnych reprezentacji pamięciowych


The coherence conception of representational error in the context  of research into the formation mechanisms of memory misrepresentations

Abstract: The aim of this paper is to provide a critical analysis of Krystyna Bielecka’s position presented in her book: I Err, Therefore I Think. What is Misrepresentation? (Błądzę, więc myślę. Co to jest błędna reprezentacja?). The paper also contains a sketch of an alternative naturalistic account of cognitive misrepresentations based on the mechanistic model of scientific explanation. In my opinion the main problem of the theory of cognitive (mis)representations concerns formation mechanisms – neurobiological, psychological, social and other. I briefly illustrate my position by examples of mechanism of memory misrepresentations. The final part of the paper contains some comments on the general theory of cognitive (mis)representations and the role that philosophy can play in its construction.

Keywords: cognitive representation; cognitive misrepresentation; representational error; mechanistic model of scientific explanation; memory errors; mechanisms of memory misrepresentations


References

Bechtel, W., Abrahamsen, A. (2005). Explanation: A Mechanistic Alternative. Studies in History and Philosophy of the Biological and Biomedical Sciences. 36, 421-441.
https://doi.org/10.1016/j.shpsc.2005.03.010
Beracochea, D. (2006). Anterograde and retrograde effects of benzodiazepines on memory. Scientific World Journal, 6, 1460-1465.
https://doi.org/10.1100/tsw.2006.243
Bielecka, K. (2018). Błądzę, więc myślę. Co to jest błędna reprezentacja? Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
https://doi.org/10.31338/uw.9788323536406
Clark, A. (2002). Is Seeing All it Seems? Action, Reason, and the Grand Illusion. Journal of Consciousness Studies, 9 (5-6), 181-202.
Conway, M.A. (1997) (ed.). Recovered memories and false memories. Oxford: Oxford University Press.
https://doi.org/10.1093/med:psych/9780198523864.001.0001
Craver, C., Tabery, J. (2019). Mechanisms in Science. The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Edward N. Zalta (red.), <https://plato.stanford.edu/archives/sum2019/entries/science-mechanisms/>.
https://doi.org/10.1093/obo/9780195396577-0395
Frith, Ch. (2011). Od mózgu do umysłu. Jak powstaje nasz wewnętrzny świat?. Przeł. A. i M. Binder, Warszawa: Wydawnictwo UW.
Gładziejewski, P. (2015). Wyjaśnianie za pomocą reprezentacji mentalnych. Perspektywa mechanistyczna, Warszawa-Toruń: Wydawnictwo UMK.
Gregory, R.L. (2009). Seeing Through Illusions. New York: Oxford University Press.
Gulla, B. (2017). Ryzyko fałszywych wspomnień w trakcie psychoterapii i innych oddziaływań psychologicznych. Psychoterapia, 1, 59-69.
Hawkins, J., Blakeslee, S. (2006). Istota inteligencji. Przeł. T. Walczak. Gliwice: Wydawnictwo Helion.
Herzyk, A. (1999). Anozognozja: mechanizmy mózgowe i objawy. Przegląd Psychologiczny, 42(1-2), 99-110.
Hirstein, W. (2005). Brain Fiction: Self-deception and the Riddle of Confabulation, Cambridge, Mass.: MIT Press.
https://doi.org/10.7551/mitpress/1660.001.0001
Hoffman, D. D. (2012). The Construction of Visual Reality. W: J.D. Blom, I.E.C. Sommer, E.C. Iris (red.), Hallucinations. Research and Practice (s. 7-15). New York: Springer Verlag.
https://doi.org/10.1007/978-1-4614-0959-5_2
Hunt, K.I, Chittka, I. (2015). Merging of long-term memories in an insect. Current Biology, 25(6): 741-745.
https://doi.org/10.1016/j.cub.2015.01.023
Hyman I.E., Pentland, J. (1996). The role of mental imagery in the creation of false childhood memories. Journal of Memory and Language, 32(5), 101-117.
https://doi.org/10.1006/jmla.1996.0006
Kępiński, A. (2001). Schizofrenia. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Króliczak, G. (1999). Błędy percepcyjne czy percepcje normalne? Mechanizmy powstawania iluzji percepcyjnych. W: A. Klawiter, A.L. Nowak, P. Przybysz. (red.). Umysł a rzeczywistość. Poznańskie Studia z Filozofii Humanistyki, 18, 303-325.
Loftus, E.F. (1996). Memory distortion and false memory creation. Bulletin of the American Academy of Psychiatry and the Law, 24, 281-295.
Loftus, E.E. (1997). Creating false memories. Scientific American, 277, 70-76.
https://doi.org/10.1038/scientificamerican0997-70
Loftus, E.F. (2000). Remembering what never happened. W: E. Tulving (ed.). Memory, consciousness, and the brain (s. 106-108). Philadelphia: Psychology Press.
Loftus, E.F., Pickrell, J.E. (1995). The formation of false memories, Psychiatric Annals, 25, 720-725.
https://doi.org/10.3928/0048-5713-19951201-07
Machamer, P.K., Darden, L., Craver, C.F. (2000). Thinking about Mechanisms. Philosophy of Science, 67, 1-25.
https://doi.org/10.1086/392759
Marcus, G. (2009). Prowizorka w mózgu. Przeł. A. Nowak. Sopot: Smak Słowa.
Nader, K., Schafe, G.E., LeDoux, J.E. (2000). Fear Memories require protein synthesis in the amygdala for reconsolidation after retrieval. Nature, 406(6797), 722-726.
https://doi.org/10.1038/35021052
Niedźwieńska, A. (2004). Poznawcze mechanizmy zniekształceń w pamięci zdarzeń. Kraków: Wydawnictwo UJ.
Noë, A. (2002). Is the Visual World a Grand Illusion? Journal of Consciousness Studies, 9 (5-6), 1-12.
Oronowicz-Jaśkowiak, W. (2017). Krytyczna analiza strategii terapeutycznych zorientowanych na odzyskiwanie pamięci. Przegląd Seksuologiczny, 3 (51), 34-41.
Piccinini, G. (2007). Computing Mechanisms. Philosophy of Science, 74, 501-526.
https://doi.org/10.1086/522851
Pohl, R.F. (ed.) (2004). Cognitive illusions: A handbook on fallacies and biases in thinking, judgement, and memory. Hove: Psychology Press.
Prigatano, G.P. (2010) (red.). Study of anosognosia. Oxford: Oxford University Press.
Ramirez, S., Liu, X., Lin, P.A., Suh, J., Pignatelli, M., Redondo, R.I i in. (2013). Creating a false memory in the hippocampus. Science, 341(6144), 387-391.
https://doi.org/10.1126/science.1239073
Robins, S.K. (2016). Optogenetics and the mechanism of false memory. Synthese, 5(193), 1561-1583.
https://doi.org/10.1007/s11229-016-1045-9
Schacter, D.L. (red.) (1995). Memory Distortion. How minds, brains, and societies reconstruct the past. Cambridge, MA: Harward University Press.
Schacter, D.L., (2003). Siedem grzechów pamięci. Przeł. E. Haman. Warszawa: PIW.
Shaw, J. (2018). Oszustwa pamięci. Zapamiętywanie, zapominanie i fałszywe wspomnienia. Przeł. A. Cichowicz, Warszawa: Wydawnictwo AMBER.
Spitzer, M. (2012). Jak uczy się mózg? Przeł. M. Guzowska-Dąbrowska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Shea, N. (2007). Consumers Needs Information: Supplementing Teleosemantics with an Input Condition. Philosophy and Phenomenological Research, 75(2), 404-435.
https://doi.org/10.1111/j.1933-1592.2007.00082.x
Spalt J. (2002). Déjà vu: possible parahippocampal mechanisms. The Journal of Neuropsychiatry and Clinical Neuroscience, 14(1), 6-10.
https://doi.org/10.1176/jnp.14.1.6
Strange, D., Sutherland, R., Garry, M. (2006). Event plausibility does not determine children’s false memories. Memory, 14(8), 937-951.
https://doi.org/10.1080/09658210600896105
Thagard, P. (2000). How scientists explain disease. Princeton: Princeton University Press.
https://doi.org/10.1515/9780691187303
Ulatowska, J., Sawicka, M. (2017). Odzyskiwanie wspomnień w praktyce klinicznej – przegląd badań. Psychiatria Polska, 51(4), 609-618.
https://doi.org/10.12740/PP/62770
Vetulani, J. (2011). Neurobiologia pamięci. W: J. Vetulani, Mózg. Fascynacje, problemy, tajemnice (s. 195-220). Kraków: Wydawnictwo Homini.
Vilarroya, V. (2017). Neural Representation. A Survey-Based Analysis of the Notion. Frontiers in Psychology, 8, 1458.
https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.01458


Czasopismo „Avant” – zadanie finansowane w ramach umowy 711/P-DUN/2019 ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeznaczonych na działalność upowszechniającą naukę.

Możliwość komentowania jest wyłączona.