Koherencja drogowskazem prawdy? Spójność jako źródło błędnych reprezentacji

Komentarz do książki Krystyny Bieleckiej Błądzę, więc myślę.
Co to jest błędna reprezentacja?

Avant, Vol. XI, No. 3, doi: 10.26913/avant.2020.03.26
publikowane na licencji CC BY-NC-ND 3.0

Paweł Gładziejewski orcid-id
Katedra Kognitywistyki
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
pawel.gladz @ gmail.com

Przyjęto 8 stycznia 2020; zaakceptowano 22 kwietnia 2020; opublikowano Online First: 28 lipca 2020   Pełny tekst

Abstrakt: W niniejszym artykule próbuję rozwinąć i uogólnić Krystyny Bieleckiej koherencyjną teorię rozpoznawania błędnych reprezentacji. Próbuję pokazać, że koncepcja opisana w książce Błądzę, więc myślę (2019) może być wstępem do szerszej historii. Rozważam hipotezę, zgodnie z którą koherencja odgrywa zasadniczą rolę w procesie ewaluacji reprezentacji umysłowych, a przez to w ich nabywaniu i odrzucaniu. System poznawczy aktywnie maksymalizuje koherencję reprezentacji, działając zgodnie z zasadą Koherencji jako Drogowskazu Prawdy (zasadą KDP). Oparte na niespójności wykrywanie błędów – główny przedmiot zainteresowania koncepcji Krystyny Bieleckiej – stanowi tylko jedną z form takiego wykorzystania koherencji. Wskazuję kilka potencjalnych kontrprzykładów dla zasady KDP. Chodzi o koncepcje i modele procesów poznawczych (dotyczące percepcji, kontroli ruchu, pamięci epizodycznej i neutralizowania dysonansu poznawczego), w świetle których maksymalizacja koherencji systematycznie prowadzi do wytwarzania błędnych reprezentacji. Argumentuję, że te kontrprzykłady są tylko pozorne i nie uderzają w zasadę KDP jako podstawę „higieny epistemicznej” systemu poznawczego.

Słowa kluczowe: epistemologia; koherencja; pamięć epizodyczna; przetwarzanie predykcyjne; reprezentacje mentalne; reprezentacjonizm


Is coherence a guide to truth? Coherence and false representations

Abstract: This paper is a commentary on Krystyna Bielecka’s book “I err, therefore I think. What is misrepresentation?”. I build on Bielecka’s coherentist account of detectable representational error in order to draw a wider picture of the role of coherence in evaluating representations. In particular, I explore the idea that the strive to maximize coherence is a major factor guiding the acquisition and revision of internal representations, whose role extends beyond error detection. The idea critically discussed in the paper is that coherence owes this role to its being truth-conductive, i.e. to the (alleged) fact that coherence tends to increase the truth-ratio of representations. I draw from historical and recent work in cognitive science to discuss a number cases where coherence maximization systematically produces misrepresentations. I argue that despite the appearances, these cases do not constitute proper counterexamples to the idea that coherence is, all else being equal, a guide to truth.

Keywords: epistemology; coherence; episodic memory; predictive processing; mental representations; reprezentacjonizm


References

Adams, R. A., Shipp, S., Friston, K. J. (2013). Predictions not commands: Active inference in the motor system. Brain Structure and Function, 218, 611-643.
https://doi.org/10.1007/s00429-012-0475-5
Anderson, J. R., Schooler, L. J. (1991). Reflections of the environment in memory. Psychological Science, 2, 396-408.
https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.1991.tb00174.x
Batson, C.D. (2008). Moral masquerades: Experimental exploration of the nature of moral motivation. Phenomenology and the Cognitive Sciences, 7, 51-66.
https://doi.org/10.1007/s11097-007-9058-y
Bickhard, M. H. (1999). Interaction and representation. Theory and Psychology, 9, 435-458.
https://doi.org/10.1177/0959354399094001
Bickhard, M. H. (2004). The dynamic emergence of representation. W: H. Clapin, P. Staines, P. Slezak (red.). Representation in mind: New approaches to mental representation (71-90). Oxford: Elsevier Science.
https://doi.org/10.1016/B978-008044394-2/50007-5
Bielecka, K. (2019). Błądzę, więc myślę. Co to jest błędna reprezentacja? Warszawa: UW.
https://doi.org/10.31338/uw.9788323536406
BonJour, L. (1985). The Structure of Empirical Knowledge. Cambridge (MA): Harvard University Press.
Carpenter, A., Schacter D. (2016). Flexible retrieval: When true inferences produce false memories. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition, 43, 335-349.
https://doi.org/10.1037/xlm0000340
Chemero, A. (2014). Antyreprezentacjonizm i nastawienie dynamiczne. Przegląd Filozoficzno-Literacki, 39, 79-107.
Conway, M.A., Loveday, C. (2015). Remembering, imagining, false memories & personal meanings. Consciousness and Cognition, 33, 574-581.
https://doi.org/10.1016/j.concog.2014.12.002
Daw, N. D., O’Doherty, J.P., Dayan, P., Seymour, B., Dolan, R.J. (2006). Cortical substrates for exploratory decisions in humans. Nature, 441, 876-879.
https://doi.org/10.1038/nature04766
De Brigard, F. (2014). Is memory for remembering? Recollection as a form episodic hypothetical thinking. Synthese, 191, 155-185.
https://doi.org/10.1007/s11229-013-0247-7
Ditto, H., Munro, G.D., Apanovitch, A.M., Scepansky, J.A., Lockhard, L.K. (2003). Spontaneous skepticism: The interplay of motivation and expectation in responses to favorable and unfavorable medical diagnoses. Personality and Social Psychology Bulletin, 29, 1120-1132.
https://doi.org/10.1177/0146167203254536
Friston, K. J. (2018). Active inference and cognitive consistency. Psychological Inquiry, 29, 67-73.
https://doi.org/10.1080/1047840X.2018.1480693
Geisler, W. S., Kesler, D. (2002). Illusion, perception and Bayes. Nature neuroscience, 5, 508-510.
https://doi.org/10.1038/nn0602-508
Gładziejewki, P. (2015). Wyjaśnianie za pomocą reprezentacji mentalnych. Toruń: UMK (FNP).
Gładziejewski, P. (2017). Evidence of the senses: A Predictive Processing-based take on the Sellarsian dilemma. W: T. Metzinger, W. Wiese (red.). Philosophy and Predictive Processing. MIND Group.
Gładziejewski, P., Miłkowski, M. (2017). Structural representations: causally relevant and different from detectors. Biology & Philosophy, 32: 337-355.
https://doi.org/10.1007/s10539-017-9562-6
Goldman, A. (1986). Epistemology and Cognition. Cambridge (MA): Harvard University Press.
Gregory, R. L. (1963). Distortion of visual space as inappropriate constancy scaling. Nature, 199, 678-680.
https://doi.org/10.1038/199678a0
Gregory, R. L. (1980). Perceptions as hypotheses. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 290, 181-97.
https://doi.org/10.1098/rstb.1980.0090
Gregory, R. L. (1997). Knowledge in perception and illusion. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 352, 1121-7.
https://doi.org/10.1098/rstb.1997.0095
Haack, S. (1993). Evidence and Inquiry: Towards Reconstruction in Epistemology. Oxford: Blackwell.
Harman, G. (1973). Thought. Princeton: Princeton Univer¬sity Press.
Harmon-Jones, E., Mills, J. (1999). An introduction to cognitive dissonance theory and an overview of current perspectives on the theory. W: E. Harmon-Jones, J. Mills (red.). Science conference series. Cognitive dissonance: Progress on a pivotal theory in social psychology. Washington: American Psychological Association.
https://doi.org/10.1037/10318-000
Hemmer, P., Steyvers, M. (2009). A Bayesian account of reconstructive memory. Topics in Cognitive Science, 1, 189-202.
https://doi.org/10.1111/j.1756-8765.2008.01010.x
Hohwy, J. (2013). The Predictive Mind. Oxford: Oxford University Press.
https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199682737.001.0001
Hohwy, J., Roestorff, A, Friston, K. (2008). Predictive coding explains binocular rivarly: An epistemological review. Cognition, 108, 687-701.
https://doi.org/10.1016/j.cognition.2008.05.010
Hutto, D., Myin, E. (2012). Radicalizing Enactivism: Basic Minds without Content. Cambridge (MA): The MIT Press.
https://doi.org/10.7551/mitpress/9780262018548.001.0001
Jagodzińska, M. (2008). Psychologia pamięci. Badania, teorie, zastosowania. Warszawa: Helion.
Kiefer, A. (2017). Literal perceptual inference. W: T. Metzinger, W. Wiese (red.). Philosophy and Predictive Processing. MIND Group.
Magnotti, J. F., Beauchamp, M. S. (2017). A causal inference model explains perception of the McGurk Effect and other incongruent audiovisual speech. PLoS Computational Biology, 13, e1005229.
https://doi.org/10.1371/journal.pcbi.1005229
McKay, R. T., Dennett, D. (2009). The evolution of misbelief. Behavioral and Brain Sciences, 32, 493-510.
https://doi.org/10.1017/S0140525X09990975
Olsson, E. (2003). Coherentist theories of epistemic justification. W: E. Zalta (red.). Stanford Encyclopedia of Philosophy. Dostępne 03.12.2019 na stronie: https://plato.stanford.edu/entries/justep-coherence/.
Quine, W.v.O. (2000). Dwa dogmaty empiryzmu. W: Tegoż. Z punktu widzenia logiki: dziewięć esejów logiczno-filozoficznych. Przeł. Barbara Stanosz. Warszawa: Aletheia.
Rescorla, M. (2015). Bayesian perceptual psychology. W: M. Matthen (red.). The Oxford Handbook of Philosophy of Perception. Oxford: Oxford University Press.
Saucier, D. A., Miller, C. T., Doucet, N. (2005). Differences in helping whites and blacks: a meta-analysis. Personality and Social Psychology Review, 9, 2-16.
https://doi.org/10.1207/s15327957pspr0901_1
Schacter, D. (2001). Siedem grzechów pamięci. Warszawa: PIW.
Schacter, D. Benoit, R.G., De Brigard, F., Szpunar, K.K. (2015). Episodic future thinking and episodic counterfactual thinking: Intersections between memory and decisions. Neurobiology of Learning and Memory, 117, 14-21.
https://doi.org/10.1016/j.nlm.2013.12.008
Thagard, P. (2000). Coherence in Thought and Action. Cambridge (MA): The MIT Press.
https://doi.org/10.7551/mitpress/1900.001.0001
Travis, C., Aronson, E. (2008). Błądzą wszyscy (ale nie ja). Dlaczego usprawiedliwiamy głupie poglądy, złe decyzje i szkodliwe działania. Warszawa: Smak Słowa.
Ullman, T. Spelke, E., Battaglia, P., Tenenbaum, J. (2017). Mind games: Game engines as an architecture for intuitive physics. Topics in Cognitive Sciences, 21, 649-665.
https://doi.org/10.1016/j.tics.2017.05.012
von Hippel, W., Trivers, R. (2011). The evolution and psychology of self-deception. Behavioral and Brain Sciences, 34, 1-16.
https://doi.org/10.1017/S0140525X10001354
Whitson, J.A., Galinsky, A.D. (2008). Lacking control increases illusory pattern perception. Science, 322, 115-117.
https://doi.org/10.1126/science.1159845
Wiese, W. (2016). Action is enabled by systematic misrepresentations. Erkentnnis, 82, 1233-1252.
https://doi.org/10.1007/s10670-016-9867-x
Williams, D. (w druku). Socially adaptive belief. Mind and Language.
Zawidzki, T. (2013). Mindshaping. Cambridge (MA): MIT Press.
https://doi.org/10.7551/mitpress/8441.001.0001


Czasopismo „Avant” – zadanie finansowane w ramach umowy 711/P-DUN/2019 ze środków Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeznaczonych na działalność upowszechniającą naukę.

Możliwość komentowania jest wyłączona.